श्रावण ११, शुक्रबार नवसाहित्य अनलाइन । “रिटिङ रिटिङ नबजाउ बिनायो, बिनायोले मन मेरो छिनायो” लोकगीतबाट गीतबाट प्रख्याति कमाउनु भएका जोशीले बिहीबार ८८ वर्षको उमेरमा निर्वाण प्राप्त गर्नु भएको छ । तारादेवी, युवराज लामा, मीरा राणा र लोचन भट्टराईसँग समेत सोही गीत गाउनु भएका लोकस्रष्टा जोशी बिनायोको आवाज “रिटिङ रिटिङ” लाई उहाँका गीतअघि अन्यत्र कतै पनि शब्दमा उल्लेख नगरिएको बताउनुहुन्थ्यो । “वल्लो खोलो पल्लो खोलो, कमिलाको गोलो भनेर” गीत समेत उहाँको अर्को चर्चित गीत रहेको छ । जहाँ जहाँ नेपाली रहेका छन् त्यहाँ त्यहाँ उहाँका गीत पुगेको सर्जकहरू बताउँछन् । जोशीले रेडियो नेपालमा २०५९ सालमा ‘सुप्रसिद्ध लोकगायक’ को उपाधि प्राप्त गर्नु भएको हो । धनकुटामा आठपहरिया राईहरूले बिनायो बोक्ने र बजाउने गरेको देखेर सिक्दै गाउँदै गरेका जोशीलाई एक सम्मान कार्यक्रममा राष्ट्रकवि घिमिरेले “बिनायोले जोशीलाई चिनायो” भन्नुभएको थियो । पाको उमेरका तन्नेरी आवाजका गायकका रूपमा चिनिने उहाँ पहाडी क्षेत्रका लोकबाजा, विभिन्न भाषाका गीत सङ्कलन र गायनमा उम्दा संरक्षणकर्मी हुनुहुन्थ्यो । “नेपाली माया नेपालै कस्तो छ, सरमा सर अक्षर लेख्ने, नेपाली माया नेपाली कागजैमा, नेपालै कस्तो छ” गाउनु भएको जोशी पारिवारिक माहोलमैँ वाद्यवादन तथा गायनको सुरूवात गर्नु भएका जोशी धनकुटा निवासी हुनुहुन्थ्यो भने जोगवनी-कटिहर-समस्टिपुर-दरभङ्गा-मजफ्फपुर-रक्सौल हुँदै वीरगञ्ज नाकाबाट पुनः नेपाल प्रवेश गरी ट्रकमार्फत् काठमाडौँ गएर गीत गाउनुहुन्थ्यो । २०१३ सालमा पहिलो गीत रेडियो नेपाल, काठमाडौँमा गीत गाउनु भएको हो भने २०१५/१६ सालतिर पहिलो गीत रेकर्ड गराउनु भएको हो । धनकुटामा २०२४ सालमा मुनामदन गीति नाटक गरेपछि २०२८ सालमा राष्ट्रिय नाचघरले र २०३२ सालमा प्रज्ञा प्रतिष्ठानले गरेको बताउनुहुने उहाँले काठमाडौँमा किराँतको शिकारी नाच समेत गराउनु भएको थियो । नेपालको दोस्रो चलचित्र “हिजो, आज, भोलि” का लागि गीत गाउने र नृत्य निर्देशन समेत गर्नु भएका जोशी नेपाली लोक संस्कृति, कला, साहित्यमा योगदान गरेबापत २०१९ स्वर्ण पदक प्राप्त गर्नु भएको हो । सो बेलामा बालकृष्ण सम, धर्मराज थापा, लक्ष्मण लोहनी निर्णायकका अघि “दमाई गीत”- “केको माला केको माला, सुपारीको माला नि लै लै” गाएका कारण राजा महेन्द्र खित्का छोडेर हाँसेको र राजाले सो पदक दिनु भएको बताउनुहुन्थ्यो । “खिपीमा खिपी बिनायो बाजा, ओठको तालमा नि बज्दै छ गम्केर प्याट्टै” गीतलाई “सानोमा सानो कमलको हाँगा” शब्दहरू हेरफेर गरेर जोशीको अर्को गीत “उकाली ज्यानमा लौ तिर्खा लाग्यो, खाउँ काकरी चिरेर रेशम” गीतलाई चर्चित गायक अमृत गुरूङले चोरी गरेको आरोप लगाउनु भएको थियो । ००० काठमाडौँ युनिभर्सिटीमा सङ्गीत विभाग प्रमुखको जिम्मेवारीमा रहनु भएका लोचन भट्टराईले नेपालकै लोकगीत, लोकबाजा र लोकलयलाई संरक्षणका क्रममा एलपी जोशीसँग समेत उहाँका रिटिङरिटिङ र निगालो घारीजस्ता पूराना गीतहरू गाएर पुनः रेकर्ड गराउनु भएको छ । त्यसो त शिवा बस्नेत र रीता बुढाथोकीलगायत गायकहरूसँग समेत उहाँले गाउनुभयो । ००० १ लाख रूपैयाँ राशिको सम्मान तत्कालिन प्रधानन्त्री केपी शर्मा ओली, तत्कालीन उपराष्ट्रपति नन्दबहादुर पुनबाट ५० हजार राशिको सम्मान, नारायणगोपाल सङ्गीत कोष, राष्ट्रिय लोकदोहरी प्रतिष्ठान, नातिकाजी स्मृति प्रतिष्ठानलगायत १५० बढी सम्मान तथा पुरस्कारहरूले सम्मानित हुनुभएको उहाँ लामो समयदेखि मधुमेह रोगबाट पीडित जोशी जीवनको अन्तिम समयसम्म लोक गीत सङ्गीतको क्षेत्रमा समर्पित हुनुहुन्थ्यो । वि. सं. २०१३ सालमा रेडियो नेपालमा पहिलो गीत रेकर्ड गराउनु भएका उहाँले २०२२ देखि २०२९ सालसम्म रेडियो नेपालमा जनकवि केशरी धर्मराज थापासँग काम गर्नुभएको थियो । त्यसो त जनकविकेशरी धर्मराज-सावित्री थापा प्रतिष्ठानले “जनकविकेशरी धर्मराज-सावित्री थापा लोकगीत-सङ्गीत पुरस्कार २०८०” लोक संस्कृतिकर्मी एलपी जोशी (लक्ष्मीप्रसाद जोशी) लाई यसै महिनाको सुरूवातीमा प्रदान गरेको थियो । ००० “उकाली ज्यानको चक्लेटी ढुङ्गा कान्छी मट्याङट्याङ” जस्ता गीतले एउटा युगमैँ ख्याति कमाउनु भएका जोशी मोफसलमैँ बसेर सेवा गर्छु भन्ने मनभावले जीवनभर आफ्नो नेपाल र नेपालीको पहिचानका लागि लागिरहनु भयो । उहाँ आफ्ना सिर्जनाहरूले हामीमाझ सदैव रहिरहनुहुनेछ । जोशीको असामयिक निधनप्रति नवसाहित्य परिवार हार्दिक श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दछ । ००० संक्षिप्तमा… स्रष्टाः एलपी जोशी (लक्ष्मीप्रसाद जोशी) जन्मः विसं १९९३ लक्ष्मीपूजाको दिन, धनकुटा मातापिताः विष्णुकुमारी/सुबेदार कृष्णमानसिंह जोशी पत्नीः वृन्दा जोशी प्रतिनिधिमूलक सिर्जनाहरूः * रिटिङ रिटिङ नबजाउ बिनायो (गीत, गायन र सङ्गीत) * वल्लो खोलो पल्लो (गीत, गायन र सङ्गीत) * खिपीमा खिपी बिनायो बाजा (गीत, गायन र सङ्गीत) * मादलै बज्यो घिन्ताङमा घिन्ताङ (गीत, गायन र सङ्गीत) * केको माला केको माला, सुपारीको माला * निगालोको घारीमा च्याखुरा नाच्यो (गीत, गायन र सङ्गीत) * उकाली ज्यानको चप्लेटी ढुङ्गा कान्छी मट्याङट्याङ (गीत, गायन र सङ्गीत) * यो निरिम छायाँ (गीत, गायन र सङ्गीत) * जति खायो उति मिठो (गायन) निधनः २०८१ श्रावण १० सन्दर्भ स्रोतहरूः * युट्युब- अनलाइन मिडिया, युवा मन नेपाल, इमेज च्यानल, म्युजिक नेपालरूः * तस्बिरः खबर हब (संप्रस पौडेल)