श्रावण १२, शनिबार
नवसाहित्य अनलाइन । चर्चित निबन्धहरूका लेखक रोशन शेरचनको उत्तमशान्ति पुरस्कार २०८० प्राप्त अर्को निबन्ध सङ्ग्रह ‘गल्ली संसार’माथि परिसंवाद आयोजना गरिएको छ । कवि/आख्यानकार भूपिनसँग भएको परिसंवाद कार्यक्रम साहित्य सङ्गम मकवानपुरले आयोजना गरेको हो ।
शब्दहरूको देश (कविता सङ्ग्रह, वि.सं. २०५३), सरुभक्तहरू (लामो कविता सङ्ग्रह, वि.सं. २०५६), धोबीघाट एक्सप्रेस (निबन्ध सङ्ग्रह, वि.सं. २०७०), मस्तिष्कहरूको मृत्यु(निबन्ध सङ्ग्रह, वि.सं. २०५८), चम्पारन ब्लुज (निबन्ध सङ्ग्रह, वि.सं. २०६८) जस्ता शक्तिशाली पुस्तकहरूको रचना गरी नेपाली साहित्याकाशका लागि समय र बौद्धिकताको लगानी गरिदिने शेरचनले वातावरणीय विज्ञानमा विद्यावारिधि गर्नु भएको छ।
नवीन कृति ‘गल्ली संसार’ ४८ निबन्धहरूको सङ्ग्रह हो । जसमा निबन्धहरूलाई ४ भागमा विभाजन गरी ‘वैचारिकी’ अन्तर्गत १४ वटा, ‘पर्यावरण’ अन्तर्गत ८ वटा, ‘स्मृति–सन्झ्याल’ अन्तर्गत १२ वटा र ‘यात्रा र यात्राहरू’ अन्तर्गत १४ वटा निबन्धहरू समेटिएका छन् । त्यसो त यो पुस्तक पद्मश्री पुरस्कार २०८० का लागि उत्कृष्ट १५ पुस्तकभित्र छनौटमा समेत परेको छ । लेखकमा वन विज्ञान तथा वातावरण विज्ञानको फराकिलो अध्ययनका साथसाथै भ्रमणको अनुभवले कृतिलाई बेग्लै उचाइ दिएको पाठकहरूको धारणा रहेको यस कृतिलाई बुकहिलले प्रकाशन गरेको हो ।
यस्तै परिसंवादका क्रममा कवि भूपिनले भन्नुभयो- “रोशन शेरचन नेपालको सबैभन्दा डुलुवा साहित्यकार हुनुहुन्छ। शेरचन किताबी किरो मात्रै नभएर वन विज्ञानको अध्ययन तथा अध्यापनका कारण र यायावरीय जीवनका कारण उहाँका लेखनले समाज, संस्कृति, पर्यावरण आदिबारे यस पुस्तकले सम्बोधन गरेको छ ।” साथै “पुस्तक रचना प्रक्रियाबारे” उहाँले शेरचनलाई सोध्नु भएको प्रश्नमा शेरचनले भन्नुभयो- “यात्रा पनि पुस्तक नै हो। यात्रा गर्छु । शीर्षक लेख्छु । त्यो नलेखिए पनि केही हरफहरू लेख्छु । त्यसपछि दिमागमा आएका सबै विषयवस्तु एकैपटक लेख्छु । त्यसमा कुनै शुद्धाशुद्धी वा काँटछाँट गर्दिनँ । केही दिन वा हप्तामा त्यो लेखनलाई हेरफेर गर्छु । त्यही खाली समय अर्थात् कुनै पनि लेखकले आफ्नो लेखनलाई समेत राख्नुपर्ने परीक्षण कालमा रहिसकेपछि लेखनलाई काँटछाँट गर्दा त्यो लेखन सुन्दर हुन सक्छ । लेख्दा जसरी लेखिए पनि परिमार्जन गर्दा पाठकको ठाउँमा आफूलाई राखेर लेख्नुपर्दछ भने विषयवस्तुको खोजी भने यात्रा, पुस्तक वा साथीभाइहरू नै हुन् ।”
गत शुक्रबार आयोजित कार्यक्रममा वक्ता तथा नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान काव्य विभाग सदस्य शान्ति प्रियवन्दनाले सो कृतिमाथि समीक्षात्मक टिप्पणी गर्नु भएको थियो । ‘एक्काइसौँ शताब्दीको जिल खाइरहेको मान्छे’ कविता सङ्ग्रहका कृतिकार प्रियवन्दनाले शेरचनको यसअघिका झैँ यस कृतिले वैचारिकी हिसाबले कुनै वादलाई नपछ्याएको र कमीकमजोरीविहीन निबन्ध सङ्ग्रहका रूपमा रहेको बताउनुभयो । उहाँले थप गर्नुभयो- “हामीले आफूलाई समाजवादी भन्दै गर्दा आफ्ना सन्तानलाई भने पूँजीवादी देशमा पठाउनका लागि जोड गरिरहेको तथा वर्तमान अवस्था सुधारमा समेत पूँजीवादको सबल पक्षहरू रहेको छ। जसलाई निबन्धले तथ्यलाई जोड दिँदै आख्यानात्मक शैलीमा निबन्ध तयार भएको छ ।”
साहित्य सङ्गमका सल्लाहकार निमेष निखिल शेरचनका सम्बन्धमा भन्नुहुन्छ- “गुणात्मक फलहरू लटरम्म भएको रुखजस्तो शेरचन त्यस्तै एउटा वृक्ष हुनुहुन्छ । उहाँका निबन्धहरू पढ्दै गर्दा शङ्कर लामिछानेलाई फेरि सम्झाउने र त्यसयताका निबन्धकारहरूबिचमा बेग्लै पहिचान बनाउने स्रष्टाका रूपमा हुनुहुन्छ ।”
(बाँकी भिडियो सामग्रीमा)
वक्ता तथा अतिथिहरूलाई मायाको चिनो समेत प्रदान गरिएको कार्यक्रम साहित्य सङ्गम मकवानपुर तथा सिस्नुपानी नेपालको सभाहलमा आयोजना भएको हो भने कार्यक्रमलाई सङ्गमका सचिव मनोज पोखरेलले सहजीकरण गर्नु भएको हो ।
(परिसंवाद कार्यक्रमको भिडियोका लागि तल क्लिक गर्नुहोस् ।)