जर्नादन खनाल नेपाली साहित्यमा एक ऊर्जाशील स्रष्टा हुनुहुन्छ । उहाँले लामो समयबाट लोकलयमा लेख्दै आउनुभएको छ । उहाँ हालै शिक्षण पेसाबाट निवृत हुनुभएको छ । उहाँ थुप्रै संस्थाहरूमा रहेर काम पनि गरिरहनुभएको छ । हालै उहाँले यात्रा काव्य घुम्दै फिर्दै प्रकाशित गर्नुभएको छ । उहाँसँग नव साहित्य अनलाइन पत्रिकाका लागि कार्याकारी सम्पादक मसान उपासकले उहाँकै निवास लिएको अन्तर्वार्तालाई यहाँ समेटिएको छ ।
१. खनालज्यू, तपाईँलाई हार्दिक स्वागत छ ‘नव साहित्य अनलाइन पत्रिका भेटवार्ता’ मा !
धन्यवाद उपासकज्यू । यहाँको सद्भावका लागि आभारी छु ।
२. अचेल साहित्य लेखनसँगै के केमा व्यस्त हुनुहुन्छ ?
म हालै मात्रै लामो समयको अध्यापन सेवाबाट सेवा निवृत्त भएको छु । घरमा नातिनातिनाहरूसँग समय बिताउँदै छु । बाँकी बचेको समयमा नयाँ पुस्तकहरुको अध्ययन गर्छु । केही समय घुमफिरमा बित्छ ।
३. लामो समयको साधनापछि बल्ल सङ्ग्रह निकाल्नुभयो । यात्रा काव्य निकाल्ने सोच कसरी आयो ?
जीवनको लामो समय शिक्षण पेसामा बिताएँ । धेरै ठाउँहरूमा विद्यालयको भ्रमणको सिलसिलामा घुम्ने अवसर पाएँ । त्यसपछि विद्यालय फर्केपछि विद्यार्थीहरूले उक्त भ्रमणको बारेमा सोध्ने, बुझाउने क्रममा आफूलाई पनि यात्राका बारेमा चाख बढ्दै गयो । आफूले पनि यात्राका विषयमा केही लेख्नुपर्छ भन्ने भएपछि आफू लेख्दै आएको लोकलयमै कविताहरूको रचना गर्दै जाँदा यो सङ्ग्रहसम्म आएको हो । सङ्ग्रह भने मेरा अग्रज तथा अनुज पुस्ताहरुको आग्रहपछि यो पुस्तकको रूपमा पाठकको हातमा पुर्याउन सफल भएको हुँ ।
४. अहिले सङ्ग्रह निकाल्न हतार गर्ने जमात छ, यो पुस्तालाई के भन्नुहुन्छ ?
सङ्ग्रह निकाल्नु नै सबैथोक हैन । हामिले राम्रो लेख्न सके पुग्छ भन्ने कुरा नयाँ पुस्तालाई बुझाउन जरुरी छ । त्यो मामिलामा हामी अग्रज पुस्ताले पनि ध्यान दिन सकेनौँ भने समकालीन पुस्ताले पनि यस्ता कुरालाई ध्यान दिन सकिरहेको छैन । म नयाँ पुस्तालाई राम्रो लेख्नुस्, समाज, देश तथा जनताका लागि लेख्नुस् भन्न चाहन्छु ।
५. संस्मरणहरू छाडेर किन यात्रा काव्यलाई किन समेट्नुभयो ?
हुन त संस्मरणको महत्त्व पनि आफैँमा गरिमामय छ । पाठकमा त्यसको पनि राम्रो प्रभाव छ तर कमैले लेख्दै आएको र आफैँमा सरल विधाका रूपमा रहेको यो यात्रा काव्य जसमा पनि लोकलयलाई रोजेँ । किनकि यसमा पाठकले आफूले भन्न लागेको कुरा सजिलै बुझ्न सक्ने र सबैले लयमा पढ्न पनि सहज हुने लागेर यसमा लागेको हुँ । नेपालीहरूको जनजीवनमा लोकलय खुब प्रचलित छ । मेरो पृष्ठभूमि पनि गाउँ नै भएकाले पनि यसमा सहज मानेँ भन्ने लाग्छ ।
६. यो यात्रा काव्यलाई किन पढ्ने ?
यात्रा काव्य त्यसमा पनि तपाईँकै ठाउँमा पुगेको ठाउँहरूका बारेमा लोकलयमा लेखेको छु । त्यस स्थानमा रहेका सांस्कृतिक, सामाजिक तथा भौगोलिक अवस्थितिका बारेमा बुझ्न पनि यो यात्रा काव्यलाई पढ्न आग्रह गर्छु । यसमा रारा, गोसाइँकुण्ड, दार्जिलिङ तथा सिक्किम जस्ता सुन्दर स्थानहरूका बारेमा बुझ्नलाई पनि यो यात्रा काव्यलाई पढ्नको लागि नयाँ पुस्ताका साथै समकालीन पुस्ताहरूलाई पनि यात्रा साहित्यमा लाग्न र त्यससम्बन्धी पुस्तकहरु पढ्न आग्रह गर्छु ।
७. आगामी योजना के छन् ? अन्य पुस्तकहरू पनि तयार छन् कि ?
मेरो पहिलो पुस्तक हालै बजारमा आएको छ । त्यसमा आउने सुझावहरूलाई ध्यानमा राखेर मात्रै दोस्रो पुस्तकको तयारी थाल्ने सोचमा छु । अबको लेखनमा सेवा निवृत कर्माचारी, विद्यार्थीहरू, समकालीन पुस्ता सबैलाई हुने गरी यस्तै यात्रा काव्यमै निरन्तर रूपमा लाग्ने सोचमा छु ।
८. नवपुस्तालाई के सन्देश दिनुहुन्छ ?
नयाँ पुस्ता जसले अबको देश, समाज र हरेक क्षेत्रको नेतृत्व लिने पुस्ता पनि हो । यसले अध्ययनका अलावा देश, समाज, हाम्रो अहिलेको परिस्थिति बुझेर अगाडि बढ्नुपर्छ भन्ने लाग्छ । पठन संस्कृतिलाई अगाडि बढाउन सके मात्रै ज्ञानको मात्रा बढ्ने हुँदा ज्ञानलाई बढाउन नयाँ पुस्तकहरू पढ्न र आन्तरिक पर्यटनको प्रवर्धन गर्दै नेपालमा भएका विभिन्न सुन्दर र पर्यटकीय स्थानहरूको भ्रमण गरी नोटहरूमा टिपोट गर्दै जाने, घर फर्किएपछि आफूले घुमेका स्थानहरूका बारेमा लेखेर ती स्थानहरूमा नपुगेका मानिसहरूसम्म ती स्थानको बारेमा जानकारी गराउनुभयो भने तपाईँले घुमेर आर्जन गरेको ज्ञानको सदुपयोग हुन्छ भन्नेमा विश्वस्त छु ।
९. यहाँको व्यस्त समयबाट केही समय हामीलाई दिनुभएकोमा यहाँलाई हार्दिक आभार व्क्तय गर्दछौँ ।
यहाँप्रति पनि आभारी छु । तपाईँले हार्दिकतासाथ सम्झनुभएकोमा हार्दिक धन्यवाद । यहाँको मिडियाप्रति आभार छ । तपाईँको मिडियालाई निमुखा जनतापक्षका बारेमा निरन्तर लाग्न प्रेरणा मिलोस् । जय साहित्य ।