बलेफी गाउँपालिका ६, सिन्धुपाल्चोकमा जन्मनुभएकी कवि देवकी तिमल्सिना समीक्षा राजनीतिक शास्त्रमा स्नातकोत्तर गरी राजनीतिक तथा सामाजिक क्षेत्रमा सक्रिय रहनुभएको छ । हाल सर्केगार्ड ८, हुम्लाको स्थायी बासिन्दा उहाँका ‘योद्धाको सपना’ कविता सङ्ग्रह– २०७६, ‘छुटेका सपना’ मुक्तक सङ्ग्रह– २०७७ का अलावा राष्ट्रिय र स्थानीय पत्रपत्रिकामा लेख रचना प्रकाशित छन् । उहाँ कविता, मुक्तक, संस्मरण, विषयगत लेख र गजललगायतका विधामा कलम चलाउनुहुन्छ । उहाँ अखिल नेपाल जनसांस्कृतिक महासङ्घको केन्द्रीय सदस्य, लेखक सङ्घको केन्द्रीय सदस्य, कर्नाली साहित्य समाजको उपाध्यक्ष हुनुहुन्छ । उहाँ रेडियो गणतन्त्र नेपालद्वारा युद्ध पत्रकार सम्मान– २०७३, प्रेस सेन्टर महिला विभाग द्वारा महिला युद्ध पत्रकार सम्मान– २०७३, मनोरम सिर्जना यात्रा– २ द्वारा–साहित्य सिर्जना सम्मान– २०७४, सांस्कृतिक संस्थान र आरङ्ग नेपाल, सुर्खेतद्वारा रारा नाटक महोत्सव सफलता सम्मान– २०७५, तिमल्सिना समाज नेपालद्वारा– साहित्य सम्मान– २०७६, प्रगतिशील लेखक सङ्घ नेपाल कर्नाली प्रदेशबाट सम्मान– २०७९, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयबाट प्रतिभा पुरस्कार (भाषा साहित्य)– २०७९ लगायतबाट सम्मानित/पुरस्कृत हुनुभएको छ ।
जब समाजलाई छपक्कै घेर्छ
कुरीति र अन्धविश्वासले
पुण्य आर्जन गर्ने नाउँमा
एक अबोध बालिकालाई
घुम्टो ओडाइन्छ
सिउँदोमा सिन्दुर हालिन्छ जबर्जस्ती
अनि घाँटीमा लगाइन्छ तिलहरी नामको दाम्लो
त्यतिबेला बाबा, आमाले भन्नुहुन्छ,
मेरी छोरी ज्ञानी छे !
हामीले भनेको मानेकी छे ।
तर समय कति निष्ठुर छ
विवाह बन्धनमा बाँधिएको
पाँच महिना नपुग्दै
प्रेमको लाभा अङ्कुराउन नपाउँदै
सुनकोसी नदीमा चुर्लुम्म डुबेको जीवन
जसरी निल्छ सर्पले भ्यागुता
त्यसैगरी निल्यो सुनकोसीले
मेरी माइलीको भाग्य ।
त्यो खबरले मेरी माइली
कति छट्पटाई- अहँ म भन्न सक्दिनँ
बाह्र वर्षको कलिलो उमेरमा
सेतो लपेटो शरीरभरि लप्काउँदा
आफ्नो अस्तित्व खोजिरहँदा
त्यही अस्तित्व नै सकिएपछि
तिम्रो नाममा लगाइएका
चुराहरू एकैपटक फुटाउँदा
उसको सपना पनि सँगै फुट्यो
पखालिएको सिन्दुरको रेखीले
उसको बाटोमा काँडा पलायो
तिमीले लगाइदिएको दुई जोडा पोते चुडाउँदा
चुँड्यो उसको मायाको डोरी
हड्डीहरू पनि गले पीडाले
आँखाहरू निस्तेज र धूमिल भए
छाती चिरा चिरा भयो
मुटु एक्कासि टुक्रा टुक्रा भयो
अन्ततः
शून्यमा विलिन भयो तिम्रो चोखो माया ।
आज मेरी माइली
त्यो परम्परागत यातनालयबाट
आफु मुक्त हुने आँट गरी
मन दरिलो बनाएर
समाजलाई चुनौती दिँदै
गर्विलो छाती लिएर काठमाडौं सहर पुगी
जीवन जिउने र बाँच्ने अभियानमा
आफूलाई पूर्ण नारी बनाउन
सिउँदो भरेकी छे
मनभरि वनभरि फुलाउन गुलाफ
जीवनको अनवरत दौड जितेकी छे ।
तिम्रा बैँसालु आकाङ्क्षाहरू
जिन्दगीका पानाभरि लेखेर
जसरी तिमी पूर्ण भएकी छौ अहिले
साँच्चै तिमी हाम्रो घरकी
योगमाया हौ माइली !
देवकी तिमल्सिना समीक्षा
https://www.youtube.com/watch?v=naaB0hjOjuohttps://www.youtube.com/watch?v=T8cjB8cKg3Uhttps://www.youtube.com/watch?v=7K6UyneTur0https://www.youtube.com/watch?v=qBYIiPqlU9Mhttps://www.youtube.com/watch?v=BK-blK59LGs&t=895shttps://www.youtube.com/watch?v=vbNzoitPIckhttps://www.youtube.com/watch?v=782rFkRebqYhttps://www.youtube.com/watch?v=Gzvd_hXciOUhttps://www.youtube.com/watch?v=zwrXxjnqU5Ehttps://www.youtube.com/watch?v=9WAXUZw3xwY&t=385shttps://www.youtube.com/watch?v=7pCYCVuAAUYhttps://www.youtube.com/watch?v=C2GR6Eiva8chttps://www.youtube.com/watch?v=CLEzQ8CMwoE