एक जोर पुरानो जुत्ता
सधैँ मुख बाएर बसिरहन्छ
माथि बार्दलीमा
एक जोर पुरानो जुत्ता
सधैँ चिन्तन गरिरहन्छ
आफ्नो हराएको
एक जोर खुट्टाको बारेमा ।
कहिले सिमलको रूख
कहिले साज,सखुवा, खयर
कहिले बयरको झाङ त
कहिले खरीको बोटमा झुन्डिएको
एक जोर पुरानो जुत्तामाथि
सधैँ शासकको त्रसित नजर पर्छ ।
जुत्ताहरूको आफ्नै जात छ
खुट्टाहरूको आफ्नै गीत छ ।
आफूलाई निल्न निस्केका
बाँसुरीको स्वर कुल्चदै
कहिले सडकको किनारैकिनार
कहिले जङ्गलैजङ्गल त
कहिले भीरैभीर हिँडेका सङ्घर्षका दिन सम्झिन्छ
र,
टकटक्याउँछ धुलोमाटो
टुँडिखेलको छातीमा
एक जोर पुरानो जुत्ता ।
जब फनफनी घुमेको कुमालेको चक्र हेर्दै
वर्तमानले सङ्गीत भरेर भविश्यको गीत गायो
एक जोर पुरानो जुत्ताले
अचानाक सोचमग्न बन्यो शासक
झुन्ड्यायो जमुनाको बोटमा
र
निस्फिक्री बान्ता गर्यो भ्रमको गीत
जुत्ताको यो इतिहास
स्मृतिको बन्द एल्बमभित्र कैद छ ।
छातीमा थापेर गोली
समयको आँगनमा
लडेको छ निस्फिक्री
अचानोमाथि राखेर गर्दन
उज्यालो खोज्दै निस्केको हो ऊ सडकमा
आन्दोलन गर्न ।
मध्य दिउँसो टाँगिएको हो
एक जोर पुरानो जुत्ता,
धुपी र सल्लोको बोटमा ।
अझै पनि विजय जुलुस मनाएको सम्झेर
सधैँ मुख बाएर बसिरहन्छ साक्षीका रूपमा
माथि बार्दलीमा
तुन्द्रुङ्ग झुन्डिएर
एकजोर पुरानो जुत्ता ।
यात्रामा निस्कन नपाएर बेचैन छ
एक जोर पुरानो जुत्ता ।
२
एक जोर नयाँ जुत्ता
खुट्टा खान नपाएर आन्दोलित
कयौँ जोरमध्ये
कयौँ जोर जुत्ता खुट्टा खाने ठाउँमा पुग्यो
पुराना जुत्ताहरु र जुत्ताको समर्थनमा
कयौँ जोरमध्ये
कयौँ जोर पुरानो जुत्ता थन्किएम र्याकमा
पन्चर टालेको ट्युबको हालत छ नयाँको
चिन्तन गरिरहन्छ पुरानै जुत्ताको
र
अट्टहास हाँस्छ काँउकुति
लगाएर आफैलाई
शुलीको शीरमा बसेर
सगरमाथामाथि सम्झन्छ आफूलाई
होचा, ख्याउटे, कमिला, भुसुना देख्छ मान्छे
र कानुनलाई सेकुवा सेकेर चपाउन खोज्छ भजन मण्डलिहरु
कमिला/भुसुनाले हात्ती रुवाएको बिर्सेर
कमिला र भुसुनासँगै मितेरी गाँस्नपुग्छ
एकजोर नयाँ जुत्ता ।
पहिले बगैँचाको धुरुन्धर बिरोधी
आँचकल
मधुमालती
पारिजात
सानो गोदावारी
बगैँचा
धाउनमैँ व्यस्त छ
टिकाउन कम्मरमा धोतीसुरुवाल
र
परैबाट कर्के नजर लगाउँछ गोलस्ट्रारलाई ।
भन्छ हाम्रो आफ्नै जात छ र मिसिन्छ अर्कोमा
मिठासयुक्त सुगन्ध र धुन छ र मिसिन्छ नालीमा
आफ्नै शिकारीका पाउ पुज्न
भोक रोग र अनेक सपनाको तस्विर कुल्चँदै
कहाँ पुग्न लम्कदै छ ?
फूलको बाटो हुँदै, मूलबाटो मुलुक बिर्सेर
जुत्ताहरुको सपना भत्काएर
बिर्सिएर सडकको तातो अश्रु र घाम
जङ्गलैजङ्गलका सोइला काँडा
भीरैभीरबाट लड्दाका घाउ
पुग्यो…
टकटक्याउँन धुलोमाटो
बानेश्वरको सडक अगाडि
सफा दिमागमा नि दाग देखिन्छ भन्ने बिर्सेर
अन्धो कुर्सीमा/ बस्न धृतराष्ट झैँ
भन्दै कुमाललेको चक्र हो, समय
बिगतको गीत गाउँदै आफ्नै भविष्य सपार्न
तिनै जोर नयाँ जुत्ता
गजक्क पर्यो बाघको खोल ओढेको स्यालको
झुन्ड्यायो र झुड्याउन लगायो दौरा र कोट जमुनाको कुर्सीमा,
मस्तसँग खायो निगार र डकार्यो भ्रमित सपना
यी जुत्ताको वर्तमान भविष्यमा
इतिहास,
स्मृतिको बन्द एल्बम पल्टाउँदा भेटिन्छ कुनै दिन ।
ढाडमा खाएको घङ्गारुको लौरो
छातिमा खाएको डिङ्गोबुटको चोट
समयको आँगनमा अझै आलै छ रगत
पूरानो जुत्ताको मानसपटलमा
अचानो देख्दा पनि तर्सन्छ
उज्यालो मन नपरानेलाई उज्यालो मनपराइ देऊ भन्न पुगेको छ
के खोज्दै निस्केको हो ? के खोज्दै पुगेको हो उ त्यहाँ ?
यी सबै इतिहास हुन्
अनुभव नगरेका भन्दै नयाँ जुत्ता
पुरानो जुत्ताको डायरी पल्टाउँदै जाँड खाँदैछ आजकल
घाममा बसेर ।
ती पुराना जुत्तासँग खुब शान छ
र शानदार छ तर मजस्तो भाइरल छैन
खुट्टाहरु इतिहास भइसकेँ
तर र्याकमा छ सुरक्षित छ
सोच्छ
यात्रामा निस्कन नपाएर बेचैन छ
एक जोर पुरानो जुत्ता
लाग्छ, नयाँ जुत्ता
पूराना जुत्ताको इतिहास मेटन आतुर छ
तर,
आफ्नै आङको भैँसी देखेको छैन ।
जीवन आचार्य निश्चल
बागमती नगरपालिका-११
कर्मैया, सर्लाही,
acharyajiban626@gmail.com