एउटा पिताले आफ्ना सन्तानहरुको सुन्दर भविष्यको बाटो निर्माण गर्नको लागि घाम पानी झरी बतास भन्दैन ऊ आफ्नो कर्ममा निरन्तर लागि रहन्छ । पिताले आफ्नो सपना बिर्सन्छ र आफ्नो आँखाबाट सन्तानको उन्नति प्रगतीको सपना देख्छ । तसर्थ आफूलाई देशको योग्य नागरिक बनाउने पिता प्रति सन्तानले पनि आफ्नो भूमिका इमानदारी पूर्वक निर्वाह गर्नुपर्छ भन्ने भावको कविता साहित्य सङ्गम मकवानपुरले आयोजना गरेको ३३५ औं नियमित साहित्य सन्ध्या र मकवानपुरबाट २०७९ मा कृति प्रकाशन गर्नुहुने स्रष्टाहरुको सम्मान कार्यक्रममा नवसर्जक कृतिका कार्कीले कार्यक्रमको पहिलो कविताको रुपमा सुनाउनु भयो । जीवनभर समयको महत्व बुझ्नेले मात्र सफलताको स्वाद चाख्न सक्छ भन्ने भावको अर्को कविता अर्की नवसर्जक सर्जु भण्डारीको थियो ।
साहित्य सङ्गम मकवानपुरको १६ औं अधिवेशनबाट निर्वाचित कार्यसमितिको पहिलो कार्यक्रम निर्धारित समय भन्दा केही ढिलो सञ्चालन भएको भएपनि कविता सुन्नको लागि जम्मा भएका स्रोताहरु धैर्यतापूर्वक कार्यकम सञ्चालन हुने समय पर्खिरहेका थिए । नवसर्जक र मकवानपुरका स्थापित साहित्यकारहरुको उपस्थितिले हल खचाखच भरिएको थियो । नवसर्जकहरुलाई हौसला प्रदान गर्न बालजागृति स्कुलका प्रधानाध्यापक स्वयम् आफ्ना विधार्थीहरुको साथमा उपस्थित भएका थिए । कविता वाचनको क्रममा अर्की नवसर्जक दिपीका लम्सालले मानव जीवनमा मुस्कानको अत्यन्त महत्पूर्ण भूमिका रहन्छ भन्दै मुस्कान सबैभन्दा चम्किलो गहना हो भन्ने भावको कविता सुनाउनु भएको थियो । आफ्ना सिर्जनाहरु सुनाउने क्रममा केही नवसर्जकहरुले आफ्ना चोटिला मुक्तकहरु समेत प्रस्तुत गरेका थिए । आफ्नो मुक्तकमार्फत् विजनेस संजेलले पैसाले प्रतिष्ठा बचाउन वर्तमान समयमा चलेको होडबाजीप्रति गहिरो व्यङ्ग्य प्रहार गर्न भ्याउनुभयो । प्रकृति अर्यालले सधैं सकारात्मक सोच राख्नुपर्छ भन्दै सकारात्मक सोचले जीवनमा सुनौलो बिहानी आउने विचार आफ्नो कवितामार्फत प्रस्तुत गर्नुभयो ।
‘रङ्गीचङ्गी फूलहरु मलाई मनपर्छ
यसले घर वरिपरी मिठो बास्ना छर्छ
डालीडाली चाहारेर भवँराले नाच्दा
डाह गर्दै पुतली नि वरवर सर्छ’
आफ्नो दमदार प्रस्तुतिको कारण सहभागी मध्यकै सबैभन्दा सानी अनुसूया खनाल सबैको आकर्षणको केन्द्र बन्नु भएको थियो । उनले आफ्नो सिर्जनामार्फत् फूल, भँवरा र पुतलीको काम र महत्व मात्र नभएर पुन्टी, भुन्टी, काले, गोरे जस्ता मौलिक नामहरु आफूलाई असाध्यै मनपर्ने भाव व्यक्त गर्नु भएको थियो ।
अर्का कवि रिजन रानाले ठूल्दाजूलाई इतिहासको वर्तमान चिठी शीर्षकको कविता सुनाउनु भएको थियो । प्राकृतिक हिसाबले हाम्रो देश विश्वकै धनी देश हो तर देश सञ्चालनको जिम्मा लिएकाहरुले राम्रोेसँग सञ्चालन गर्न सकेनन् जसको फलस्वरुप रोजिरोटीका लागि धेरै युवाहरु मुग्लान भासिएका छन् । मुग्लान भासिएका तिनै परदेशीहरुको कथा र परदेशीहरुलाई पर्खनुको व्यथा उहाँको कवितामा समावेश थियो । कवितामार्फत् परदेशीएकाहरु कमाउन नसके बरु रित्तै फर्कनु तर काठको बाकसमा नफर्कनु उनी आह्वान गर्दै थिए ।
कार्यक्रममा सर्जकहरुले आफ्नो विचार कविता, मुक्तक र गलजमार्फत् प्रस्तुत गरेका थिए । गजलमार्फत् सर्जक सुबास सजलले किसानको गह्रा र फसलप्रतिको प्रेम, आमाको काखको महत्व सँगसँगै हृदयमा हुने प्रेमिकाको नाम प्रस्तुत गर्न भ्याउनु भयो ।
कार्यक्रममा कवि रोश्नी चौलागाईँले फरक भावको कविता प्रस्तुत गर्नुभयो । कवितामार्फत् सहकार्यको महत्व दर्शाउँदै मान्छेले पनि चराहरुबाट सहकार्यको अनुसरण गर्न जरुरी छ भन्ने भाव उहाँको कवितामा थियो ।
कार्यक्रममा अनुजपुस्ता र अग्रजपुस्ताका गरेर ३४ जना सर्जकहरुले आफ्नो सिर्जना सुनाएका थिए । देशकै स्थापित कविहरुको समेत उपस्थिति र सिर्जना वाचन भएको कार्यक्रममा कार्यक्रमको अन्त्यसम्म पनि हल भरिभराउ थियो । लगभग तीन घण्टासम्म चलेको कार्यक्रममा बैकुण्ठ लामिछाने, ठाकुरराम भण्डारी, दिनेश शर्मा, कमल नेपाल, विष्णु न्यौपाने, पुण्यशीला श्रेष्ठ, ऋषि केबी, सानुभाइ विश्वकर्मा, लक्ष्मी कँडेल, ऋषीराम पाण्डे, ओमभक्त भण्डारी, जनार्दन खनाल, स्वतिका बानियाँ, रजनी पौडेल, संप्रस पौडेल, सन्जित श्रेष्ठ, कुबेर पराजुली, ऋत्विक केबी, समर्पण न्यौपाने, किशन पौडेल, सुभासचन्द्र पौडेल, बिर्खे अन्जान, छवि अनित्य, सुवास खनाल, हरिकृष्ण कार्कीले समेत सिर्जना वाचन गर्नुभएको थियो ।
कविता साहित्यको सबैभन्दा पूरानो विधा हो । विश्वको सबैजसो भाषामा साहित्यको आरम्भ कविताबाट भएको पाइन्छ । नेपाली कविताको इतिहासलाई हेर्ने हो भने उन्नाइसौं शताब्दीबाट नेपाली भाषमा कविता लेखनको सुरुवात भएको पाइन्छ । नेपाली कविता श्रुति परम्पराबाट सुरु भएको हो । पृथ्वीनारायण शाहले नेपाल एकीकरण गरेसँगै वीरभावका कविताहरु लेखिन थाले । अङ्ग्रेजसँगको युद्धमा पराजित भएपछि नेपाल सुगौली सन्धी गर्न बाध्य भयो र त्यस समयका कविहरुले जीवनको मूल आधार ईश्वरलाई ठाने र भक्ति भावका कविताहरु लेखिए । राणाकालको सुरुवात भएपछि उनीहरु मोजमस्तीमा डुब्न थाले कविताले पनि उनीहरूकै मनोरञ्जनको अनुशरण गर्न थाल्यो र श्रृङ्गारिक भावका कविताहरु लेखिन थाले ।
वर्तमान समयमा निश्चय नै कवितालाई प्रगतिशील विचार धाराले डोर्याएको छ भन्दा फरक पर्दैन । कविता लेखनमा भनुँ या सिर्जना लेखनमा तत्कालिन युगीन सामाजिक परिवेश नै प्रमुख कारक तत्व हुने गर्दछ । आज वाचन भएका बहुसङ्ख्यक कविताहरुमा यिनै सामाजिक परिवेश, राजनीतिक अवस्था, आर्थिक अवस्था, लैङि्गक विभेद, जातीय छुवाछुत, वैदेशीक रोजगार र त्यसले पारेको प्रभाव आदि समावेश गरिएका थिए । धेरै कविताहरूले विभिन्न तत्त्वहरुले पारेको प्रभाव मात्र नभएर निकासको बाटो समेत देखाएको थियो ।
अन्त्यमा भन्नैपर्छ सिर्जना गर्दैगर्दा विषयवस्तुको प्रयाप्त ज्ञान हुनुपर्छ । इतिहासको कुरा लेख्दैगर्दा इतिहासका कुराहरु फरक-फरक कोणबाट खोज्नुपर्छ । एकाथरीले लेखेको र हामीले पढेको इतिहासका नायक भनिनेहरू खलनायक भएका दृष्टान्तहरू हामीसामू प्रशस्त छन्, हामीले यी सबै कुराहरूलाई देखेनदेखे गर्नुहुँदैन । सिर्जना बौद्धिक वर्गका लागि मात्र नभएर सबैको लागि हो भन्ने विचार गरेर सर्वबोध्य सिर्जना गर्नु युगको आवश्यकता हो ।