विप्लव प्रतीक मूलतः कवि हुनुहुन्छ । उहाँका ‘नहारेको मान्छे’ (कविता संग्रह), ‘अविजित’ (उपन्यास-बुक हिल) प्रकाशित छ्न् । विश्व साहित्यको गहिरो अध्ययन गर्नु भएको उहाँले थुप्रै गीतहरू लेख्नु भएको छ भने रङ्गकर्म पनि गर्नुहुन्छ । युवाहरूका प्रिय कवि विप्लव प्रतीक द पोएट आइडलमा निर्णायकमध्ये एक भएपछि उहाँलाई युवाहरूले झनै पछ्याइरहेको पाइन्छ । आज उनै कवि विप्लव प्रतीकका केही काव्य रचनाहरू सजिएको छ ।
अपराजित
—————-
हारपछि हात बाँधिनु मात्रै हुँदैन
उदास रहेर अडेस लाग्नु मात्रै हुँदैन
प्रत्येक हार नै जितको अर्को नाम हो
पराजित नै आखिरमा अपराजित हुन्छ ।
सूर्योदय हुनु छ र अँध्यारो मेटिनु छ
अँध्यारो त आफैँ फुट्ने खेलौना झैँ हो
र सूर्यास्त, सूर्योदय हुने केवल बहाना हो ।
हात बाँधिनु मात्रै हुँदैन, अडेस लाग्नु मात्रै हुँदैन
माग्नु हुँदैन पानी, नत्र प्यासको बानी बस्छ
तिर्खाउन मन लागिरहन्छ, हमेसा पानी तर्कना खेल्छ ।
आगोले पोल्छ, फोका उठ्छ पाइतालाभरि
आगोमै ती फोकालाई फोड्दै
तिनै फोकाभित्रका पानीले निभाउँदै जानुपर्छ आगो
र तयार बस्नुपर्छ फेरि नयाँ तीखा काँडा टेक्न
रगताम्य पारेर काँडाहरूलाई
विवश पार्नुपर्छ प्रकृतिलाई त्यही काँडामा गुलाफ उमार्न ।
माग्नु हुँदैन पानी, नत्र प्यासको बानी बस्छ
तिर्खाउन मन लागिरहन्छ, हमेसा पानीतर्कना खेल्छ
हात बाँधिनु मात्रै हुँदैन, अडेस लाग्नु मात्रै हुँदैन
सूर्यास्त, सूर्योदय हुने एउटा बहाना मात्रै हो
पराजित नै आखिरमा अपराजित हुन्छ ।
हामी बाँचेको युग
—————–
गुलाफ रगतपछ्य छ
सयपत्री र मखमली छियाछिया छन्
र, रोएको छ हिमाल ।
काँडा तिखारिएको छ
तरबार चम्किएको छ
राक्षसहरू गर्जिरहेका छन् ।
अचेल दूबोमा शीत पर्दैन
र इन्द्रेणी लाग्दैन आकाशमा
लोभलाग्दो घाम बम बनेर आकाशमा उडिरहन्छ
जून चिहाएर हेर्न मन गर्दिन कतै पनि
र पृथ्वी,
मानवीय मूल्य विलुप्त भएको
घीनलाग्दो भट्टीमा पुत्पुत् जलिरहेछ
युग,
भित्रभित्रै पाकेर सडेको आफ्नो शरीर
भड्किलो पोसाकभित्र लुकाएर उभिएको छ ।
मानिस-मानिसबीच अन्तर निकै बढ्दो छ
महल र झुप्रोको अन्तर मात्र होइन
संवेदना, सद्भावको अभाव
आस्था र प्रेमको दुर्लभताले
दिक्दार धरती क्षीण भइसकी ।
अँगालो हाल्न सिकाउनेहरू शूलीमा परिसके
जीवनका कलाकारहरू ‘क्रुसीफाई’ भइसके
र, काँडा झन्झन् तिखारिँदैछ-
गुलाफका पत्रपत्रमा रगत छ
सयपत्री र मखमली छियाछिया-
समस्त पृथ्वी वेदनामा रोइरहिछे
राक्षसहरू भने कानको जाली फुट्ने गरी गर्जिरहेछन् ।
नाटक अनुवाद गरेर मञ्चनका लागि नेपाली स्वाद दिन सिपालु उहाँले कमला ह्यारिसद्वारा लिखित पुस्तक The Truths (An American Journey We Hold) लाई समेत नेपालीमा (सत्यको जगमा उभिएर) अनुवाद गर्नु भएको छ । यसअघि उहाँले अर्थर मिलरद्वारा लिखित Death of Salesman को नेपाली संस्करण ‘एउटा सपनाको अवसान’ पुस्तक सार्वजनिक गर्नु भएको छ ।
यतिखेर भने उहाँकै अर्को कविता उल्लेख गर्नु उपयुक्त हुन सक्छ ।
नाङ्गो सहर
————–
आज म यस शहरमा
नाङ्गै उपस्थित भएको छु
तर अचम्म ! मलाई हेरेर कसैले आँखा छोपेन
पटक्कै लाज लागेन यहाँका मान्छेहरूलाई ।
कचल्टिएको भातजस्तै
आधाकाँचामानिसहरूको बस्तीमा
मेरो नाङ्गोपन कुनै रमिता बनेन ।
यिनीहरू अचेल कागजको फूलमा बास्ना हाल्छन्
यिनीहरू अचेल रोबोटको शरीरमा धुकधुकी भेट्छन्
मानिसमानिसबीच संवेदनशीलता र सहृदयता
मानिसमानिसबीच सद्भावना र म्वाई अब चाहिएन
अब चाहिएन प्रेम, आत्मीयता र मृदु कुराहरू पनि
र विकृत भइसके मानवीय मूल्यहरू…
यस्तो अवस्थामा, यसशहरमा, यहाँका मानिसहरूबीच
नाङ्गो हुनुबाहेक अर्को बाटो पनि त छैन ।
यस सहरमा आज म नाङ्गै उपस्थित भएको छु
र भोलि सहर, गाउँ र बस्तीका
तमाम नागरिक नाङ्गै देखिइनेछन्
निर्वस्त्र हुनेछन् शरम नभएको शहरमा ।
दीप श्रेष्ठले गाउनु भएको ‘हर रात सपनीमा ऐँठन हुन्छ’ बोलको गीत उनै कवि तथा गीतकार विप्लव प्रतीकले लेख्नु भएको हो । लेखक प्राध्यापक अभि सुवेदीको भनाइ छ, विप्लव प्रतीकको कवितालाई कुशल गायकले सङ्गीत भरेर गाए हुन्छ । सरल र सौम्य शब्द गुच्छा प्रयोग गरी सुन्दर कविताको माला तयार गर्ने एक शिल्पी विप्लव प्रतिक आफूलाई जङ्गली फूल भन्न रूचाउनु हुन्छ । यस्तै उहाँको भिन्न शैलीको लेखनको कारण नै नेपाली भाषीहरूमाझ परिचित हुनुहुन्छ ।
जाँदा जाँदै उहाँको सर्वाधिक चर्चितमध्येको एक कविता राख्न चाहन्छौं ।
मलाई मन छ
———–
मलाई मन छ, म भएको
कसैलाई थाहै नहोस्
मलाई मन छ, म गएको पनि
कसैलाई थाहै नहोस् ।
म चाहन्छु हुन निर्मल पानीको थोपा
जुन थोपाको मात्रै केही महत्त्व छैन
म चाहन्छु बन्न शीतल हावाको झोँक्का
जुन झोँक्काको मात्रै कुनै मूल्य छैन
मलाई मन छ म भएको
कसैलाई थाहै नहोस्
मलाई मन छ म गएको पनि
कसैलाई थाहै नहोस् ।
म चाहन्छु हुन जङ्गलमै ओइलिने फूल
जुन फूल कसैको अभिलेखमा छैन
म चाहन्छु बन्न त्यस्तो प्राचीन कला
जुन आज कसैले सम्झेको छैन
मलाई मन छ म भएको
कसैलाई थाहै नहोस्
मलाई मन छ म गएको पनि
कसैलाई थाहै नहोस् ।
पूर्व पत्रकार, गीतकार, उपन्यासकार, अनुवादक, नाटक निर्देशक जति नै उपमा दिइराखौं विप्लव प्रतीक शान्त र कोमल कविताका स्रष्टा हुनुहुन्छ । उहाँले आफूलाई कविका रूपमा नै स्वीकार्नु भएको छ । कविले लुकेर खानु हुँदैन अनि कविले मागेर खानु हुँदैन भन्ने प्रष्ट वक्ता कवि विप्लव प्रतीकप्रति नवसाहित्य डट कम परिवार सक्रिय लेखन जीवनको कामना गर्दछौं । ✍️गाइने