म जन्मिनुभन्दा केही सालअघि बब मार्लीको निधन भयो । क्यान्सर मध्येको एक पीडादायी क्यान्सर acral lentiginous melanoma नै उनको निधनको कारण बन्यो । सायद जगदीश घिमिरेलाई मल्टिपल माइलोमाले जस्तै सकस दिएजस्तो…. ।

नेस्टा रोबर्ट मार्लीका नामले जन्मिएका उनी बब मार्ली भएर चिनिँदै गर्दा आफैँ गीत लेख्थे, सङ्गीत भर्थे र गाउँथे । एकताका कलेज पढ्नेक्रममा अङ्ग्रेजी गीत सुन्नेहरू अली बेग्लै क्षमताका हुन्छन् भन्ने कोरा बुझाइले मलाई पनि सतायो । अँ उसैबेला उनका बफेलो सोल्जर्स खुबै सुनियो । वन लभ, नो ओम्यान नो क्राइ सुनिएका गीतहरू हुन् । आफ्ना गीतमा सचेतनाका आवाजहरूलाई जहिल्यै अङ्गिकार गर्ने उनी एक माथिल्लो दर्जाका सर्जक हुन् ।

उनले स्कुल पढ्दापढ्दै छोडे । यता विल यु म्यारी मि, आइ लभ यू जस्ता चर्चित नेपाली पप गीतका गायक अनिल सिंहझैँ ।

धार्मिक विश्वासका कारण लट्टा परेको कपाल (आजकाल ड्रेडलक भन्छन् क्यार) पाल्ने मार्लीले झण्डै २ दशक विश्व सङ्गीतमा ठूलो योगदान दिए । दङ्गा र हत्याले थिलथिलो भएको जमैकामा कन्सर्टको दुई दिनअघि उनको हातमा गोली लाग्यो । पटक पटक शान्तिका लागि उनले विभिन्न कन्सर्टहरूमा गायनमार्फत् योगदान गरे । जमैकामा शान्ति स्थापनामा उनको योगदान रहेको विभिन्न तथ्यहरूमा अध्ययन गर्न पाइन्छ । सायद नेपालमा द्वन्द्वकालमा त्यसले निम्त्याएको डर र त्रास अन्त्यका लागि नेपथ्यका अमृत गुरूङको शान्ति यात्रासँग हामी तुलना गर्न सकौँला ।

गायकीमा जम्नुअघि हात हेरेर भविष्य आँकलन गर्ने उनले अफ्रिकी डायस्पोरालाई आधार बनाएर गीत लेखे, गाए । अनौठो त के भने उनको निधनपछि उनको कोठाबाट उनकी आमाले थुप्रै गीतका रेकर्डहरू प्राप्त गरेकी थिइन् ।
उनका केही चर्चित भनाइहरू यस्ता रहेका छन्ः
* जब एउटा ढोका बन्द हुन्छ, के तपाईँलाई थाहा छैन अरू धेरै ढोकाहरू खुला छन् ?
* कुनै पनि कुराको चिन्ता नगर्नुहोस्, सबै कुरा ठीक हुनेछ।
* जीवनभरि कैदी हुनुभन्दा स्वतन्त्रताका लागि लडेर मर्नु बेस हो ।
* आफूले बाँचेको जीवनलाई प्रेम गर्नुहोस् । आफूले मन पराएको जीवन जिउनुहोस् ।
* तपाईँ मानिसलाई केही बेरका लागि मुर्ख बनाउँन सक्नुहुन्छ तर सँधैभरिका लागि होइन ।
* हरेक मानिसले आफ्नो भाग्य आफैँ निर्णय गर्ने अधिकार पाउनुपर्छ ।
* संगीतको बारेमा एउटा राम्रो कुरा, जब यसले तपाईँलाई छुन्छ, तपाईँलाई कुनै पीडा महसुस हुँदैन ।

उनले गाँजाको ३ पाते चिन्हलाई आफ्नो सिग्नेचर बनाए । अहिले पनि कपडा, जुत्ता, टोपी, रुमाल आदिमा यो निकै प्रचलित छ । हुन त हिन्दु धर्मका नागा साधुहरूको गाँजा सेवन गर्ने शैली अपनाउने उनलाई शिवभक्त भएको भन्ने पनि अध्ययनमा पाइन्छ । यसको अध्ययनका आधार भने फितलो छ । त्यसो त भारतका एउटा समूहले गाएको ‘ॐ नम शिवाय’ र ‘बम भोले बम’ लाई बब मार्लीले नै गाएको भन्ने हल्लाहरू पनि इन्टरनेटतिर छ्याप्छ्याप्ती पाइन्छन् । बरू उनले जमैकाबाट सुरूवात भएको रास्ताफारियन संस्कृति अपनाएका थिए । जमैकामा नै (१९६० मा) जन्मिएको रेगे म्युजिकलाई संसारभर चर्चाको चुलीमा पुर्‍याउने उनलाई English rock bank रोलिङ स्टोनले विश्वका १०० रक एन रोल कलाकारमध्ये ११औं स्थानमा राखेको थियो ।

नेपालमा पनि लाखौँ युवाहरू बब मार्लीका ‘फ्यान’ हरू छन् । तीमध्ये कतिपय त उनको खराब आदतका मात्रै ‘फ्यान’ छन् । उनीहरूलाई के लाग्छ भने “गाँजाको लतले बब मार्लीले राम्रो गीत गाएका हुन् ।” यो बडो दुखको कुरो हो ।

आफू १० वर्षको आउमेरमै हुँदा बुवालाई गुमाउनु परेपछि नै उनले आफ्ना गीतहरूमा पीडा, दुख, अभावहरूलाई सङ्गाले । उनका गीतमा राजनीति, समाज, विश्वास, स्वतन्त्रता, शान्तिले प्राथमिकता पाउनुका मूख्य कारण उनले सानैदेखि भोग्नुपरेको रङ्गभेद (बुवा अङ्ग्रेज, आमा अश्वेत) का विभेदहरू हुन् । अफ्रिकी मुलुक जमैकामा जन्मिएका बब ३६ वर्षकै उमेरमा अमेरिकाको फ्लोरिडामा निधन भएको हो । उनी गितारलाई भन्दा फूटबललाई माया गर्थे । तब न उनको दाहसंस्कारमा एकमुठी गाँजाका साथ गितार राखिएको थियो भनिन्छ ।
– संप्रस

सन्दर्भसूचीहरूः

  • व्रिटानिका
  • विकिपिडिया
  • बायोग्राफी डट कम
  • बब मार्ली डट कम
  • आइएमडीबी डट कम