साँच्चै मज्जा भयो । आजको दिन- दिनभर साथी, सङ्गी, दिदी, बहिनीसँग नाची ऊ । भोकै तिर्खै चर्को घाममा नाच्दा पनि बडो आनन्द भयो ।
तीजमा माइतीघरमा रमाउनुको छुट्टै मज्जा छ नारीहरूका लागि । उसो त पुरुषहरू पनि खुबै लोभिन्छन् तीजका बेला, नारीप्रति होइन, नारीहरूको प्रसन्नता, उमङ्ग, खुसी र मस्ती देखेर ।
थाहा पाउने भएदेखि निरन्तर तीजको व्रत बस्दै आएकी छ ऊ । बच्चैमा सुनेकी हो- तीजमा व्रत बस्दा असल र गुणी पति पाइन्छ । पतिको दीर्घायू हुन्छ । सुख, शान्ति र समृद्धि मिल्छ ।
यो धारणा यसरी गढेछ उसमा कि आजसम्म ऊ निरन्तर तीजको व्रत बस्दै आएकी छ, भलै, उसको जीवनरेखा जति नै बाङ्गियोस्, उसको विश्वास जति नै भाँचियोस् ।
नभन्दै भयो त्यस्तै । भर्खर एस. एल. सी. पास गरेर कलेज पढ्न जान सुरु गरेकी मात्र थिई, राम्रो जागिरे केटो माग्न आइहाल्यो । बी.ए. पढेको, सरकारी संस्थानको अधिकृत-नराम्रो कसरी भन्नू ? त्यसमाथि विराटनगरमा बजारमै ठूलै घर भएको । छोरो पनि एउटै, दुईवटी दिदी भए पनि विवाह गरिसकेका ।
केटोबारे बुझ्दा असल, इमान्दार र भद्र पनि पायो परिवारले । छोरी बालखै छ भन्ने त परिवारलाई लागेकै हो तर असल र राम्रो जागिरे ज्वाइँ उम्काउने जोखिम मोल्न चाहेन परिवारले ।
धुमधामसँग भयो विवाह । कुनै कमी भएन छोरी अन्माउने कर्ममा । १७ मात्र टेकेकी छोरीलाई घर खान सकस होला कि ! भन्ने चिन्ता भने पर्ने नै भयो परिवारमा ।
***
छोरीको घर संसार राम्रै चल्यो । परिवार असल र संस्कारी ! सासू-ससुराको माया आमा-बुबाकै जस्तो पाएको बताउँथी छोरी । माइतका बा-आमा र अन्य खुसी ।
केही वर्षमै छोरी जन्माई उसले । छोरी जन्मिएको केही महिनामै श्रीमानको सरुवा भयो विराटनगरबाट धनकुटा । सँगै जान्छु भन्न सकिन उसले-सानी छोरी जो काखमा थिई । बूढाबूढी सासू-ससुरा पनि त थिए सँगै ।
***
भर्खरकी सुत्केरी ऊ श्रीमानको यादमा सानी छोरीको अनुहार हेर्दै समय कटाउन थाली । उसो त, हरेक साताजसो बिदामा श्रीमान् घर आउँथ्यो-छोरीका लागि भए पनि ।
श्रीमान सरुवा भएर गएको केही समयपछि फोन सम्पर्कसमेत पातलियो । ठानी-व्यस्त भए होला ।
हरेक साताजसो घर आउने श्रीमान् क्रमशः १५ दिन, महिना दिन…पछि आउन थाल्यो ।
आफूले उस्तो कुनै काम गरेको याद छैन उसलाई, जसका कारण श्रीमानको चित्तमा चोट परेको होस् । तर, किन बेवास्ता गरिरहेको छ श्रीमानले आफूलाई ? झस्का पस्यो उसमा ।
श्रीमानसँगका विगतमा भएका केही ठाकठुक र असहमतिहरू सम्झिई-अहँ, त्यस्तो बेवास्तै गर्ने गरी कहिल्यै ठाकठुक परेको याद भएन ।
***
एक महिनापछि घर आयो श्रीमान् । खास्सै मनले बोलेन । छोरी बोक्यो, रमायो । बाबु-आमासँग बोक्रे गफ गरेर खाना खानेबित्तिकै सुत्यो । उसले ठानी, कुनै चिन्तामा वा अफिसको तनावमा होला ।
निधारमा हलुका स्पर्श गरी र मायालु भाकामा भनी, ‘के भयो हजुरलाई ? निराश, चिन्तित जस्तो देखिनुहुन्छ । बोल्नु पनि हुन्न । फोन सम्पर्क पनि पातलो छ- हामीलाई भुल्नुभएको ?’
श्रीमान् अर्कोपट्टि फर्कियो र निदायो । ऊ मनमा अनेक तर्कना गर्दै रातभर जागा बसी । अनेक शङ्का र भयले गाँजिई ।
***
बिहानै चियासमेत नपिई कसैसँग नबोली श्रीमान् हिँड्यो । बाबु-आमालाई समेत केही नभनी गयो ।
‘के भएको छ यसलाई अचेल ? घर आउन पनि मन गर्दैन । परिवारसँग फोनमा पनि बोल्दैन’, बाबु-आमाको चिन्ता थियो ।
***
समय बगिरह्यो, छोरी हुर्कंदै गई, बाबु-आमा बुढिँदै गए, श्रीमती अधवैँसे रहरमा डुब्न थाली ।
श्रीमान् आफ्नै दुनियाँमा हरायो । घर, परिवार, बाबु-आमा टाढिँदै गए ।
झण्डै ६ महिना हुन लाग्यो- बेलाबेला बाबु-आमासँग फोनमा कुरा गर्नेबाहेक न छोरीको, न त श्रीमतीको चासो र सोधीखोजी गरेको छ ।
***
एक दिन सँगै काम गर्नेले सुनायो-भवीन्द्रले अर्को विवाह गरेको छ । आफ्नै सहकर्मीसँग विवाह गरेर रमाएको छ ।
बूढाबूढी बाबु-आमा चिन्तित बन्नु स्वाभाविक हो । यौवना श्रीमती विन्दुको सपना, कल्पना, जपना सबै भताभुङ्ग बन्यो । नाबालिका छोरीको भविष्य डामाडोल बन्ने भयो । जीवनको लामो कहर सानी छोरी र उसले दु:खले बिताउने अवस्था आयो ।
***
कि जीवनसँग सङ्घर्ष वा हार अर्थात् आत्महत्या-यी दुईवटा विकल्प थिए उसका लागि । तर, नाबालिका छोरीका लागि पनि उसले बाँच्नुपर्ने बाध्यता थियो ।
सोची-‘अबको मेरो संसार यही छोरी हो । यसकै लागि पनि मैले जीवनसँग भिड्नुपर्छ ।’
सानी छोरी च्यापेर हिँडी ऊ पनि घर छाडेर । लोग्नेको सम्पत्तिसँग चासो राखिन-आफ्नो र छोरीको भविष्यका लागि मात्र सोची ।
काठमाडौँमा एउटा कलेजमा क्यान्टिन चलाउन थाली । सुन्दर रूपकी, राम्रो, चटक्क मिलेको जीउडालकी उसको क्यान्टिन राम्रै चल्यो । छोरीलाई राम्रै स्कुलमा पढाइरहेकी छे । आफू आत्मनिर्भर छे । स्वाभिमानपूर्वक बाँचेकी छे ।
बेलाबेला सोच आउँछ- ‘उसले (श्रीमानले) अर्को बिहे गर्दा हुन्छ । मैले किन नहुने ?’
केही पुरुषहरूलाई गम्भीर रूपले हेरिरहेकी पनि छे तर बेवास्ता गरेझैँ गरेर अथवा ती पुरुषलाई आफ्नो आशय सङ्केत नगरी ।
छोरी सम्झिएपछि फेरि यस्तो सोच गर्लम्म ढल्छ- ‘मैले अर्को बिहे गरेँ भनेँ यो बिचरीको हालत के हुन्छ ?’
यसरी अनेक पटक यस्तो सोच आउँछ र छोरीको अनुहारले ढालिदिन्छ ।
***
१० वर्ष भएछ श्रीमानसँग सम्पर्क नभएको । कसैकसैले सुनाउँछन्, ‘भवीन्द्र संस्थानको ठूलो मान्छे भएको छ । काठमाडौँमै सरुवा भएको छ ।’
उसलाई भेट्नु छैन अब । यौवन र रहर हुँदा सँगै नभएको लोग्ने किन चाहियो अब ?
***
दिनभर तीजको व्रतसँगै नाचगानमा रमाएकी ऊ थकित भएर आई कोठामा । सामुन्नेको ऐनामा उसको फुस्रो अनुहार, निधारको रातो टीका, सिउँदोको लामो धर्को सिन्दूर, रातै चुरा, गलाको तिलहरी अनि श्रीमानले जोगवनी गएर किनिदिएका रातो सारी र चोली देखाइदियो ।
निकैबेर एकनास हेरिरही ऐनामा । क्रमशः फाली टीका, पखाली सिन्दूर, चुँडाई तिलहरी, फुटाई चुरा र ड्रेसिङ टेबलमा टाउको घोप्ट्याएर रोइरही रातभर ।
काठमाडौँ