५ चैत्र, मकवानपुर
नवसाहित्य अनलाइन ।
पारिजात स्मृति सम्मान २०८० बाट डा. महेश मास्केलाई सम्मानित गरिएको छ । ३१औँ पारिजात स्मृति दिसको अवसरमा बुधबार साहित्यकार तथा स्वास्थ्यसेवी मास्के सम्मानित हुनु भएको हो ।

साहित्य सङ्गम मकवानपुर र आदर्श टोल विकास संस्था हेटौँडा १० नम्बर वडा कार्यालयसँगको सहकार्यमा १५ हजार ५ सय ५५ रुपैयाँ राशिको सम्मान प्रदान गरिएको हो । उहाँ पारिजात स्मृति केन्द्रका पूर्व अध्यक्षका साथसाथै पारिजातको व्यक्तित्व र कृतित्वको प्रवर्धनमा सक्रिय हुनुहुन्छ ।

हेटौँडा उपमनपा १० नम्बर वडाका वडाध्यक्ष फुर्वा दोर्जे तामाङ्ग प्रमुख अतिथि रहनु भएको कार्यक्रममा साहित्य सङ्गम मकवानपुरका अध्यक्ष डीबी बर्तौलाको सभाध्यक्ष रहनु भएको थियो ।

वडा कार्यालयनजिकै बसपार्कमा रहेको पारिजातको प्रतिमामा माल्यार्पण गरी सुरू भएको कार्यक्रममा डा. मास्केलाई प्रदान गरिएको नगद राशिमा उहाँले सोही बराबरको रकम थप गरी साहित्य सङ्गम मकवानपुरको अक्षयकोषमा सहयोग प्रदान गर्नुभयो ।

चीनका लागि पूर्व राजदूत मास्के भोकका कैदीहरूसँग कविता सङ्ग्रह २०४१ सालमा प्रकाशन गर्नु भएको छ ।

पारिजातको व्यक्तित्वबारे नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान काव्य विभाग सदस्य शान्ति प्रियबन्दनाले पारिजातको जन्म, लेखन, राजनैतिक चेतना, लेखनकला, प्रकाशित पुस्तक आदिबारे बोल्नुभएको कार्यक्रममा सर्जक सञ्जाल मकवानपुरका संयोजक निमेष निखिलले सम्मानित व्यक्तित्व मास्केको व्यक्तित्वबारे चर्चा गर्नु भयो ।

सङ्गमका सहसचिव भवानी तिमल्सिना र सदस्य रजनी पौडेलले पारिजातका कविताका साथै जनार्दन खनालले पारिजातप्रति समर्पित कविता वाचन गर्नुभयो ।

मन्तव्यका क्रममा वडाअध्यक्ष तामाङले भन्नुभयो- “राज्यले गर्नुपर्ने काम साहित्यिक सङ्घसंस्थाले गरिरहेको छ । यो सहयोग र समर्थन निकै खुसीको विषय हो ।”

सङ्गम अध्यक्ष बर्तौलाले पारिवारिक व्यक्ति सुकन्यापछिको अर्को व्यक्तित्व मास्के नै पारिजातको सबैभन्दा नजिकको व्यक्तीका रूपमा रहेको बताउनुभयो ।

आदर्श टोल विकास संस्था र १० नं. वडाद्वारा स्थापित रू. १ लाख ५० हजारको अक्षयकोषमार्फत् हरेक २ वर्षमा बैशाख ५ गते पारिजात स्मृति सम्मान प्रदान गर्ने गरिन्छ । पारिजातकी बहिनी सुकन्या, राल्फा आन्दोलनका सहयात्री रामेश सो सम्मानले यसअघि नै सम्मानित भइसक्नुभएको बताउनुभयो ।

पारिजातको ३१औँ स्मृति दिवसको अवसरमा १० नं. वडा कार्यालयको हलमा आयोजित कार्यक्रममा सङ्गमका उपाध्यक्ष सानु खनालले स्वागत तथा सचिव मनोज पोखरेलले कार्यक्रमलाई सहजीकरण गर्नु भएको हो ।

४ बैशाख, मकवानपुर
नवसाहित्य अनलाइन । २०८१वैशाख ४,बुधवार। नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठान भानुभक्त कक्षमा नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठानका कुलपति भूपाल राईले पुस्तक प्रदर्शनीको उद्घाटन गर्नुभयो ।नव वर्ष २०८१ सालकाे उपलक्ष्यमा आयोजना गरिएको पुस्तक प्रदर्शनीमा भाषा, साहित्य ,संस्कृति, कला ,इतिहास, दर्शन, समाजशास्त्र लगायतका पुस्तक राखिएका छन् । प्रदर्शनीको मूल उद्देश्य पठन संस्कृतिको विकासमा टेवा पुर्याउनु रहेको छ । “सबै भाषा,सबै ज्ञान,सबैको प्रज्ञा-प्रतिष्ठान”भन्ने मूल नारालाई आत्मसात् गर्दै अघि बढेको प्रतिष्ठानले महत्त्वपूर्ण र अनुसन्धानात्मक पुस्तक प्रदर्शनीमा राखेको छ । हिमाल, पहाड, मधेस- तराईका विभिन्न संस्कार र संस्कृति, विभिन्न भाषाका काेशहरू प्रदर्शनी स्थलमा राखिएका छन्। प्रज्ञा नेपाली बृहत् शब्दकाेश १ प्रति खरिदमा २०% छुट र दुई प्रतिकाे खरिदमा २५% छुट र नयाँ तथा पुराना सबै पुस्तकहरूमा ४० प्रतिशत छुट रहेको छ । प्रदर्शनी २०८१ वैशाख ४ देखि१८ गतेसम्म रहनेछ । प्रदर्शनीमा पुन: प्रकाशन भएका अमरकाेश,नेपाली साहित्यकाेश,काैटिल्यकाे अर्थशास्त्र ,जाँ ज्याक रुसको कन्फेसन्स, ईषाादि नोै उपनिषद्, ग्रिक महाकवि हाेमरको ओडिसी, हरेराम जाेशिकाे प्राचीन अभिलेख, गुमानसिंह चामलिङकाे एरिस्टाेटल र उनका काव्य शास्त्र ‘पेरी पाेइएतिकेस’, काठमाडौँ उपत्यकाका नेवारी लाेकगीत लगायतका पुस्तकहरू ४०% छुटमा पाइन्छ । प्रतिष्ठानका नयाँ प्रकाशन ‘समाज अन्वेषण’, ‘मिक’, ‘लाबाङ्गी’ पत्रिका, नेवारी भाषाका कथाहरू लगायतका पत्रिका तथा कृतिहरू प्रदर्शनी स्थलमा राखिएकाे छ । सधैँ झैँ साझा प्रकाशनका कृतिहरू पनि प्रदर्शनीमा राखिने छ ।

उनले आफ्नो उमेर समूहको पौडी प्रतिष्पर्धाअन्तर्गतको ५० मिटर फ्रिस्टाइलमा ५६.१२ सेकेण्डमा पूरा गरी विश्वक कीर्तिमान राखेका हुन् ।
रोचक त के छ भने सन् १९१८ मा जन्मिएका उनी २० वर्षको हुँदा दोस्रो विश्व युद्ध भयो । त्यसपछि उनले पौडी खेल्नै छोडिदिए । ८० वर्षको उमेरसम्म उनले पौडी नै खेलेनन् । त्यसपछि मात्रै सहभागी भएर ९९ वर्षको उमेरमा अरूलाई उछिन्न सफल भए ।
मान्छेहरू आफ्नो रहर उमेरमैँ पूरा गर्नुपर्छ भन्छन् तर ८० वर्षको अन्तरालपछि पनि पूरा गर्ने रहरचाहीँ मर्दैन रहेछ ।
रहर भन्ने कुरा पनि अचम्मकै छ भन्या ।

४ बैशाख, मकवानपुर
नवसाहित्य अनलाइन । कवि गजलकार प्रकट पङ्गेनी शिवले संसारबाट विदा लिनु भएको छ । मङ्गलबार ७० वर्षको उमेरमा उहाँको निधन भएको हो ।
केही समयदेखि जण्डिस र निमोनियाका बिरामी पङ्गेनी स्वास्थ्यमा एक्कासी समस्या आएपछि अस्पताल भर्ना हुनु भएको थियो । मणिपाल शिक्षण अस्पताल पोखरामा उपचारका क्रममा निधन हुनु भएका उहाँका ‘अक्षरभरि अक्षता’, गीत संग्रह ‘यो मन कतै अल्झेको छ’ र ‘जुनको चिठी जुनालाई’ र गजल संग्रह ‘प्रणयवेदका ऋचाहरू’ प्रकाशित छन् ।
०००
श्रृङ्गारिक गजल सिर्जनामा उहाँ चर्चित हुनुहुन्थ्यो । उहाँका केही सिर्जनाहरूलाई यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ ।

१
तिम्रो हातले भर्दै गिलास पिलाएको छुट्टै मजा
कोखाइ कोखाइ भन्दै सितन खिलाएको छुट्टै मजा ।

को हुन्छ र ओठ टोक्दै गिलास भर्दै पिउने मान्छे
त्यसमाथि झन् बाहुपास नै दिलाएको छुट्टै मजा ।

मध्यरात छ हामी दुइ छौँ चकमन्न अँध्यारो छ
छामछामछुमछुम गर्दै ओछ्यान मिलाएको छुट्टै मजा ।

यता मैले तान्दा उता तिम्ले तान्दा फाट्यो च्यादर
अँध्यारोमैँ त्यस्तो च्यादर सिलाएको छुट्टै मजा ।

कहिलेकाहीँ मजा पनि कति मजा हुन्छ गाँठे
मजा मान्दा मान्दै मजा बिलाएको छुट्टै मजा ।

साँझमा दियो बाली राख्यौ, को आउँदैछ आज
हातका औँला चाली राख्यौ, को आउँदैछ आज ।

२
हिजो अस्ति उप्किएका घरका छेउकुना
बिहानदेखि टाली राख्यौ को आउँदैछ आज ?

एउटा फूल भगवानलाई टिपे भइहाल्थ्यो त
सिङ्गै फूलको डाली राख्यौ को आउँदैछ आज ?

अगलबत्ती जलाएर तुलसीको मठमा
छेउमा पूजा थाली राख्यौ को आउँदैछ आज ?

बिहानदेखि सजिएर श्रृङ्गारपटार गरी
शीरको सिउँदो खाली राख्यौ को आउँदैछ आज ?

३
“जस्तो साइनो लाउने मन छ, त्यस्तै लगाऊ तिम्रो खुसी
पिउने आखिर म छँदैछु, जे जे मगाऊ तिम्रो खुसी ।”

आउँदा आउँदै अबेर भयो साँझ पर्‍यो म के गरूँ
अँध्यारोमैँ राख या त सन्ध्या जगाऊ तिम्रो खुसी ।

टाढा थिएँ हिजो अस्ती आज छेउमैँ बसेको छु
स्वागतार्थ बिगुल बजाऊ ध्वजा जगाउ तिम्रो खुसी ।

नजिक आइ सताउ प्रकट भन्थ्यौ तिमी टाढा हुँदा
नजिक आएँ अब सत्य बचाउ डगाउ तिम्रो खुसी ।

सराप नदेउ वृन्दाले झैँ पत्थर हुने रहर छैन
आजको रात ओछ्यानमा सुताउ भगाउ तिम्रो खुसी ।
०००
उहाँका सिर्जनाहरूमार्फत् उहाँ जीवन्त रहीराख्नुहुनेछ । नवसाहित्य अनलाइन परिवार सशक्त सर्जक प्रकट पङ्गेनीको असामयिक निधनप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दछौँ ।

२७ चैत्र, मकवानपुर
नवसाहित्य अनलाइन ।

आँचल साहित्य कलापुञ्ज हेटौँडाको आयोजनामा खुला वक्तृत्वकला प्रतियोगिता प्रतियोगिता हुने भएको छ ।
हेटौँडा उपमहानगरपालिका १० नम्बर वडा कार्यालयको सहयोगमा नेपाली साहित्यकी सशक्त नारी हस्ताक्षर पारिजातको स्मृति दिवसको सन्दर्भमा सो प्रतियोगिता आयोजा हुन लागेको हो ।
‘नेपालको सामाजिक रूपान्तरणमा राजनीतिक आन्दोलनको भूमिका’ विषयक सो प्रतियोगिता बैशाख ५ गते बिहान ११:०० बजे आयोजना हुने अध्यक्ष भावना सापकोटाले जानकारी दिनु भएको छ ।
कार्यक्रममा उत्कृष्ट प्रतियोगीहरूलाई प्रमाणपत्रसहित प्रथम पुरस्कार ८ हजार, द्वितीय पुरस्कार ६ हजार, तृतीय पुरस्कार ४ हजार र सान्त्वना पुरस्कार २ हजार नगद प्रदान गरिने उहाँले बताउनुभयो ।
इच्छुक प्रतियोगी सहभागीहरूले आफ्नो सहभागिताका लागि २०८० वैशाख ४ गते साँझ ४ बजेभित्र तोकिएको सम्पर्क नम्बरमा आफ्नो नाम र आवश्यक विवरण टिपाइसक्नुपर्नेछ उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

२३ चैत्र, मकवानपुर । नवसाहित्य अनलाइन । खेम बतासद्वारा लिखित कथासंग्रह ‘बुढीपोल्ली’ले सुदूरपश्चिमको आञ्चलिकतालाई बलियो गरी प्रस्तुत गरेको लेखकहरुले बताएका छन्। शनिबार राजधानीको शिल्पी थिएटरमा पुस्तक विमोचनसँगै भएको बहसमा सहभागी वक्ताहरुले गरिब, दलित, भूमिहीनजस्ता भुइँमान्छेप्रति लेखकको सहानुभूति सकारात्मक देखिएको बताए। विमोचनपछि पत्रकार फणीन्द्र संगमले बहसको सहजीकरण गरेका थिए।

लेखक/समालोचक बिन्दु शर्माले आञ्चलिकता र स्थानीय भाषा प्रयोगमा लेखक सबल रहेको बताइन्। ‘सदियौंदेखि चलिरहेको सांस्कृतिक उत्पीडनप्रति असहमति प्रकट गर्दै लेखकले नयाँ चेतनाको खोजी गरेका छन्,’ उनले भनिन्। नेपाली साहित्यमा मानक भाषा र कुनै भाषिका वा मातृभाषाप्रति द्न्द्व नरहेको उनको भनाइ थियो। छाउपडी प्रथासँग सम्बन्धित कथा ‘मान्छे हराएको सूचना’को प्रसंगमा उनले मान्छे सामाजिक सोचसित डराउने भएकाले त्यो सोच बदल्नुपर्ने बताइन्। ‘छाउ नमान्दा देउता रिसाउने भए छाउगोठ होइन देउताका मूर्ति भत्काउनुपर्छ,’ उनले भनिन्। कवि/कथाकार बिना थिङले लेखक महिलाको विषय र चरित्र निर्माणमा सकारात्मक देखिएको बताइन्।

कथामा धेरै पात्रको आउजाउ भइरहँदा मूल पात्र नै ओझेलमा परेको उनको टिप्पणी थियो। ‘केही कथाका महिला पात्र विद्रोह गर्न तयार छैनन् तर केहीमा भने त्यो संकेत देखिएको छ,’ उनले भनिन्। ‘लेखकले आफ्नो भूगोलको कथा लेख्ने हो। बुढीपोल्लीमा सुदूरपश्चिमका कथाव्यथा छन्,’ उनले थपिन्, ‘यो नेपाली साहित्यका लागि फरक स्वाद पनि हो।’ कथाकारले उठाएका मुद्दामा आफू सहमत भएको भन्दै लेखक राजन मुकारुङले यी कथा सुदूरपश्चिमको मात्र नभई नेपालभित्रैका कथा रहेको भनाइ राखे।

कवि सोझो गाउँलेले खेमका कथा परिवेश र उद्देश्यमा निकै सफल रहेको भन्दै प्रशंसा गरे। ‘सामाजिक कुरीति र विभेदविरुद्ध लेखकले क्रान्ति नै गरेका छन्,’ उनले भने, ‘सुदूरको सांस्कृतिक पक्षलाई बलियोसँग उठाइएको छ।’ कवितामा व्यक्त गर्न नसकिएका विषयलाई कथामा उठाउनकै लागि ‘बुढीपोल्ली’ जन्मिएको लेखक खेमको भनाइ थियो। १२ लामा कथा संगृहीत पुस्तकलाई माया पब्लिकेसनले बजारमा ल्याएको हो।